Microgrids: het energienetwerk van morgen

Maar hoe financieren wij dat eigenlijk?

Ons huidige elektriciteitsnetwerk is ontworpen voor centrale energieproductie. Door de toename van het aantal windmolens en zonnepanelen wordt energie steeds meer decentraal opgewekt in plaats van centraal. Tegelijkertijd zorgt de stijging van het aantal elektrische auto’s ervoor, dat de vraag naar elektriciteit groeit. Kortom: veranderingen die vragen om een energienetwerk dat met hen meegroeit. De grote uitdagingen zijn het balanceren van het net (afstemmen van vraag en aanbod) en zorgen voor voldoende capaciteit (netverzwaring).

Microgrids vormen een interessante schakel in deze energietransitie. Zij maken het mogelijk om energie lokaal te balanceren, waardoor de noodzaak voor netverzwaring minder groot wordt. Dat scheelt tijd en kosten. Daarnaast bieden microgrids decentrale flexibiliteit, waardoor de balans in het elektriciteitsnetwerk makkelijker wordt behouden bij weersafhankelijke energieproductie door wind- en zonneparken.

De voordelen van microgrids zijn bekend, waarom worden ze nog niet volop toegepast? Om een innovatie succesvol te kunnen opschalen horen de vier aspecten op hun plaats te vallen: de techniek, het businessmodel, wet- en regelgeving en acceptatie door de gebruikers/ inwoners van Nederland. De kosten, de financiering en het juridische kader vormen knelpunten die de opschaling van microgrids belemmeren. Deze knelpunten moeten worden opgelost, voordat microgrids succesvol op grote schaal kunnen worden toegepast.

Op 11 februari jongstleden organiseerde The Green Village een Microgrids workshop waarin aan de hand van 2 microgrid-projecten (PowerParking en Blue Battery) werd ingegaan op de mogelijkheden voor financiering. In deze workshop kwamen vertegenwoordigers samen van financiële instellingen, verschillende bedrijven, overheidsorganisaties, een technische universiteit, bewonerscoöperaties en een netwerkbedrijf. Met als doel om de knelpunten te identificeren en nog belangrijker, om vervolgens mogelijke oplossingen en vervolgstappen te formuleren en zo de opschaling van microgrids te versnellen.

Het identificeren van knelpunten en bedenken van oplossingen

Uitdagingen rondom de financiering van microgrids

  • Bij inzet van batterijen (zowel Blue Battery als autobatterijen) in een microgrid betaalt men twee keer energiebelasting, zowel bij het laden als het ontladen. De aansluitkosten (vergoeding aan netbeheerders) kunnen niet omlaag, omdat ze op de capaciteit van een aansluiting (zowel afname als teruglevering van stroom) zijn gebaseerd. Microgrids vragen om een nieuw business model, maar de besluitvorming duurt eindeloos omdat er veel verschillende partijen bij betrokken zijn.
  • Banken vragen een substantiële inleg van het eigen vermogen. Het door de bank minimaal vereiste rendement is lastig te kwantificeren en wordt daardoor mogelijk niet gehaald. Er zijn diverse stimuleringsregelingen, maar het is lastig om daar inzicht in te krijgen.
  • Er is weinig praktijkkennis over de wijze van organisatie: wie is de eigenaar van welk deel van het systeem, wie is richting bank de kredietnemer, wie is de partij die het microgrid beheert? Is de professionaliteit en levensvatbaarheid richting de toekomst ook verzekerd? Hier bestaan nog geen wetten en regels voor.
  • Op maatschappelijk gebied is de vraag hoe je energie armoede voorkomt bij huishoudens die financieel niet in staat zijn om aan zulke initiatieven deel te nemen.
  • Ook is er de zorg om het systeem technisch goed te beveiligen tegen vandalisme en misbruik.

Denken in mogelijkheden

  • In de pioniersfase waarin dit soort projecten zich nog bevinden, is de financierbaarheid gebaat bij fondsen die ten behoeve van energietransitie beschikbaar worden gesteld door banken, netbeheerders of overheden. Voor inwoners moeten deze fondsen goed vindbaar zijn en gemakkelijk te gebruiken.   
  • Aandeelhouderschap door decentrale overheden of publieke financiering kunnen mogelijkheden zijn, crowdfunding ook. In alle gevallen is het belangrijk dat er vooraf een goede business case wordt gemaakt waarin de kenmerken van het project zijn meegenomen. Praktische onderzoeken zoals die nu bij The Green Village plaatsvinden, helpen hierbij. Hierop voortbordurend moet voor het integrale concept een marketingstrategie worden uitgewerkt, met aandacht voor zowel de financiële aspecten als het maatschappelijk rendement en de marktbenadering.

Knelpunten en oplossingen

Meer weten? Neem contact op met Lidewij van Trigt Programma Manager Energie.


Aan deze workshop werkten de volgende partijen mee:
Provincie Zuid Holland
Rabobank
Bank van Nederlandse Gemeenten
RVO
Gemeente Den Haag
Stedin
Energie Samen
Escozon
TU Delft
AquaBattery
Groene Mient
Lelystad Airport Business Parc
The Green Village
Yellow Space