Mobiele keringen: van testen naar toepassen

Mobiele waterkeringen zijn in Nederland nog geen vanzelfsprekendheid. Er bestaan geen landelijke normen voor hun prestaties, terwijl ze juist een belangrijke rol kunnen spelen in de jaren waarin structurele maatregelen, zoals dijkversterkingen, nog niet gerealiseerd zijn. Toch komt daar langzaam verandering in. Zo kiezen Maastricht UMC+, Waterschap Limburg en de gemeente Maastricht gezamenlijk voor de aanschaf en inzet van de Geo design Barrier als tijdelijke ophoging van de waterkering langs de Maas in Heugem-Maastricht, waar ook het ziekenhuis ligt.

Voorloper

Als er één provincie is die de urgentie begrijpt is het Limburg. Tijdens de overstromingen in 2021 lag het Maastricht UMC+ in de gevarenzone. Door middel van big bags met zand werd gestart met een nooddijk. Uiteindelijk vond er geen overloop van de waterkering plaats en ging het “net goed”. Dat moment maakte duidelijk dat betere tijdelijke bescherming nodig was om evacuatie van het ziekenhuis en mogelijke instroom van water in de A2 tunnel in Maastricht te voorkomen. Op initiatief van de veiligheidsregio onderzochten Waterschap Limburg, het ziekenhuis en de gemeente Maastricht welke tijdelijke kering het best presteerde, zowel qua bescherming als inzetbaarheid op de primaire waterkering.

Samen aan de slag

Op basis van eerdere ervaringen van het waterschap kwam de Geodesign Barrier in beeld. Dit modulaire systeem bestaat uit secties met driehoekige voetsteunen, een plaat en een zeil, verzwaard met een ketting tegen onderstroming. De secties worden handmatig gekoppeld, waardoor snel meters kunnen worden gemaakt.

Dit systeem was eerder al uitgebreid getest op Flood Proof Holland en gedemonstreerd, onder andere tijdens de STOWA-bijeenkomst Mobiele Keringen in april 2025. In 2022 voerde Waterschap Limburg in samenwerking met de TU Delft zelf aanvullende tests uit, waarbij het systeem goed presteerde onder diverse omstandigheden. Op basis van de opgedane praktijkervaring kon het waterschap het ziekenhuis deskundig adviseren over de meest geschikte oplossing. Samen kozen ze voor een 1,8 kilometer lange kering die niet alleen het ziekenhuis beschermt, maar ook het gebied eromheen.

Durven doen

Volgens Dirk Bon, eigenaar van MWK Nederland – importeur van de Geodesign Barriers – kan de aanschaf van mobiele keringen in Nederland nog steeds een “boost” gebruiken, vooral ten opzichte van het buitenland. Dit heeft volgens hem alles te maken met het vertrouwen in, en daarmee de acceptatie van, deze systemen.

“In tegenstelling tot bij dijken, zijn er voor mobiele keringen geen testprotocollen en geen ISO-normen. Je kunt niet zeggen: ‘deze kering voldoet aan norm X, dus hij is veilig’. Dat maakt het voor veel partijen spannend om mobiele keringen in te zetten.”

Daarom is de rol van STOWA, TU Delft en Flood Proof Holland volgens hem cruciaal. STOWA maakte bijvoorbeeld openbare instructiefilmpjes op Flood Proof Holland, waardoor kennis toegankelijk wordt voor iedereen.

En Flood Proof Holland zelf is voor hem onmisbaar als test- en demonstratielocatie:

“Het is fijn om een locatie te hebben waar je hoogwater kan simuleren en waar je de vrijheid hebt om dingen te testen. Ik heb er bijvoorbeeld complexe bochten getest, overgangen van verschillende ondergronden, en ook hoe het systeem zou functioneren zonder zeil. Dat kun je nergens anders doen. Het geeft je echte kennis van hoe een kering zich gedraagt in, en met, het water en het helpt me om specifieke vragen van klanten te beantwoorden.”

Daarnaast biedt de proeftuin een ontmoetingsplek en oefenlocatie voor waterschappen, gemeenten, leveranciers en onderzoekers. Rondleidingen en bijeenkomsten, zoals die van STOWA afgelopen april, dragen bij aan gezamenlijke kennis en kruisbestuiving.

Conclusie

Snel inzetbare, mobiele keringen kunnen een belangrijke rol vervullen in onze waterveiligheid en in het beperken van schade tijdens hoogwater. Toch is de acceptatie van deze systemen nog geen vanzelfsprekendheid. Wanneer mobiele keringen niet alleen worden bekeken, maar ook daadwerkelijk worden getest, geoefend en ervaren, ontstaat er meer inzicht in hun mogelijkheden en beperkingen. Dat zijn belangrijke randvoorwaarden voor opschaling. Kennisontwikkeling, kennisdeling en test- en oefenlocaties spelen daarin een belangrijke rol.

Wil jij een nieuwe kering testen, met jouw organisatie oefenen of simpelweg kijken wat er mogelijk is? Neem contact op met Timo Eijkelkamp (t.a.eijkelkamp@tudelft.nl).

Meer over Geodesign Barrier